Een arbeidsmarkt van kraken en transitie

Een arbeidsmarkt van kraken en transitie

 leo_frankrijkZomerreces in Nederland en ik geniet van vakantie in Frankrijk. Wij hebben het geluk gehad 15 jaar geleden een onderkomen in Frankrijk te bemachtigen dat ons de ruimte geeft een paar keer per jaar van het buitenleven te genieten om energie en inspiratie op te doen. Om die ruimte te creëren hebben wij vorm moeten geven aan de combinatie vrije tijd en werken. Een langere periode van huis vereist vandaag de dag wel aandacht blijven besteden aan werk en actualiteit.

Zoals elke zomer zijn er vrienden en bekenden die langs komen. In de zomeravondgesprekken is er aandacht voor actuele onderwerpen. Een zoon van vrienden vertelde over zijn keuze om van zijn hobby zijn beroep te maken. Hij fotografeert en heeft een ‘stock’ aan foto’s op internet staan waar hij redelijk aan verdient. Zijn partner combineert een parttime baan in de mode met een eigen bedrijf waar je op de foto kunt als filmheld of beroemdheid. Uiteraard maakt hij de foto’s. Ook zij combineren hun vakantie met werk, hij langs Franse tafereeltjes, zonnebloemvelden en wijngaarden voor zijn stockfotografie en zij op de vele marktjes speuren naar kleding en bijbehorende accessoires. Heel gelukkig dat zij hun droom aan het verwezenlijken zijn, tevreden met wat ze hebben en vooral de vrijheid van eigen baas zijn motiveert.

Verleden week een vriend van één van onze dochters, die na een dubbele master te hebben afgerond, een baan gevonden heeft bij een bedrijf dat gericht is op het begeleiden van overnames. De spanning van onderhandelen en goed geld verdienen trekt hem aan. Het eerste jaar nog niet, maar daarna ook bonussen. Maar hij zegt ook dat hij een horizon heeft van een jaar of vier en dan verder wil kijken. Voor zichzelf beginnen of voor een groot internationaal bedrijf gaan werken. Succes in zaken doen en goed geld maken is de motivatie. Onverwachts een ontmoeting op de markt met een echtpaar van eind veertig, die beide hun baan in de financiële sector zijn kwijt geraakt. In een eerste uitlating vol begrip dat dit in deze tijd kan gebeuren. Wat doorvragend komt naar voren dat zij zich verraden voelen in de loyaliteit van het bedrijf waar zij jaren voor werkten. Je bent uiteindelijk gewoon een nummer en zolang je meerwaarde hebt of past in hun strategie dan doe je er toe en anders weg zijn. Het spookbeeld van een neoliberale samenleving, het bedrijf enkel verantwoordelijkheid voor winstmaximalisatie en de medewerker moet zichzelf maar redden, ‘waardeloos’ als hij of zij zich niet snel genoeg aanpast.

Beelden van een arbeidsmarkt in beweging. ‘Life time employment’ staat op de helling. Meerdere banen en werkgevers wordt heel normaal. Van baanzekerheid naar het organiseren van werkzekerheid. De ‘dynamische’ werker en ‘wendbare’ werkgever. De zelfstandige professional. Een onomkeerbare ontwikkeling, die vraagt om transitie om ook vanuit een meer individueel perspectief deel te kunnen nemen aan collectief georganiseerde sociale en financiële voorzieningen. Het oude stelsel kraakt aan alle kanten, maar veranderen roept verzet op en doet pijn. Bepaalde soorten werk verdwijnen of worden overgenomen door ICT toepassingen en nieuw werk zal ontstaan waarvan wij nu de inhoud nog niet kennen. Meer aandacht en ruimte voor de uitvoering en minder management. Noodzaak van omscholing, maar wie geeft richting? Een tekort aan echte vakmensen. Verhoging van de pensioengerechtigde leeftijd en daarmee op zoek naar nieuwe vormen van arbeidsparticipatie, afgestemd op leeftijd en ervaring. Niet alleen voor de ouderen, maar ook voor jongeren.

Een arbeidsmarkt die gerust turbulent genoemd mag worden en op zoek is naar wendbare en flexibele oplossingen. Een plotseling veranderende markt of nieuwe eisen die gesteld worden, nopen tot snel en onverwacht ingrijpen in de uitvoering of ondersteuningsprocessen om te kunnen blijven voldoen aan de eisen van die markt. Alert zijn, snel kunnen schakelen (flexibiliteit) en het kunnen inzetten van nieuwe vaardigheden en kennis. Waar is een langdurig dienstverband (inclusief opleiding en training) adequaat en waar niet. Welke andere en nieuwe arrangementen zijn mogelijk om de juiste personeelsbezetting op de juiste tijd en plaats te hebben. Draagt het aangaan van (strategische) allianties met hoogwaardig gespecialiseerde bedrijven en zelfstandige professionals, hieraan bij? Het opbouwen van een flexibele strategische arbeidsvoorraad (i.t.t. een reserve arbeidsvoorraad) die zelf investeert in opleiding en training om voorbereid te zijn op nieuwe ontwikkelingen. Kijkend over het Franse land ben ik gelukkig dat ik gevraagd ben en de vrijheid heb te mogen reflecteren op al deze ontwikkelingen en verheug mij nu al weer op de gesprekken met mensen uit de praktijk en de inzichten die ik daarmee aangereikt krijg. Mijn leerschool!

prof. dr. mr. Leo Witvliet augustus 2014

Ps. In de laatste zin gebruik ik het woord “krijg”. Mijn computer of tekstcontroleur zet er een groene streepje onder. Het vervangende woord is ‘oorlog’. Ik vraag mij af of het Freud gelukt is in mijn computer aanwezig te zijn.

 

In een latere versie werd mij nog gevraagd welke de consequenties zouden kunnen zijn voor HR. Ik heb daarover gezegd:

De rol van HRM transitie hrm

Dit zijn enkele vragen die mij en ongetwijfeld iedere HR professionalbezig houden. Op welke manier draagt HRM strategisch bij tot oplossingen voor de boven gestelde situatie? Op welke manier gaat HRM toegevoegde waarde leveren?

Mijn inziens gaat het primair om een veranderende taakopvatting. HRM gaat van een voorschrijvende en dirigerende rol naar een faciliterende en ondersteunende positie (zie afbeelding). Ik zie een beweging waarbij de vraagstukken van gedifferentieerde uitvoering dominant worden en het niet meer mogelijk is om met uniforme oplossingen en voorschriften te komen. Met uitzondering van enkele ondersteunende systemen, bijvoorbeeld salarisadministratie.

Mensen die ervoor gekozen hebben om als zelfstandige te werken willen aangesproken worden op hun creatieve, meedenkende en verantwoordelijkheid nemende competenties. De opvatting over de werknemer als een homo economicus, die alleen de nadruk legt op het eigen belang, is naar mijn mening daarom dus niet juist. Velen willen graag aangesproken worden in al die andere ‘mensbeelden’.

 

Comments are closed

Onderzoekspartners van KIZO

Vertegenwoordigende partners

ZZP Servicedesk

MKB Servicedesk

European Forum of Independent Professionals

FNV Zelfstandigen
Copyright ©2017. All Rights Reserved.