Beroepsgebonden cao

De eerste oplossing is gelegen in een functie- of beroepsgebonden cao. Het tumult binnen met name de FNV in 2011 kan na de nodige barensweeën leiden tot een herinrichting van vakbonden én cao’s langs de lijn van beroep en functie in plaats van sector of bedrijf. De beroepsgebonden cao bestaat al langer, bijvoorbeeld voor de politie, militairen, docenten, verpleging, en artsen in loondienst.

cao

Beroepsgebonden voorzieningen

Niet toevallig zijn dit beroepen waar de organisatiegraad hoog is. Ook beroepsverenigingen voor zelfstandigen en professionals zitten in de lift. De aandacht voor vakmanschap is groot. De beroepsgebonden cao biedt naast helderheid over de loonschalen ook basale, beroepsgebonden voorzieningen die te maken hebben met zaken als beroepskwalificatie, opleidingen, vakmanschap, veilig en gezond werken en pensioenen. Op basis van een dergelijke cao krijg je de belangrijkste arbeidsvoorwaarden die bij je beroep horen en niet die van het bedrijf waar je werkt. Ook kan hiermee het verschil tussen ‘eigen mensen’ en ingehuurde/gedetacheerde medewerkers voor een belangrijk deel worden weggepoetst. Dit zal de mobiliteit op de arbeidsmarkt ten goede komen.

Vraagstukken beroepsgebonden CAO

Drie vraagstukken bij de beroepsgebonden cao willen we hier nog duiden, zonder direct een passende oplossing te hebben.
1. Op de eerste plaats is er het vraagstuk van de werkingssfeer. Bij de klassieke cao wordt de werkingssfeer bepaald door het bedrijf waar iemand werkt (als je tenminste in dienst bent van dat bedrijf). Bij de beroepsgebonden cao wordt de werkingssfeer bepaald door het beroep dat wordt uitgeoefend. Hierbij kan de vraag ontstaan of de werkgever of opdrachtgever het beroep bepaalt, of dat de medewerker zelf kan kiezen. De praktijk zal het uitwijzen.

2. Een tweede vraag is wie de rol van werkgever speelt bij onderhandelingen over de cao. Daar waar beroepen en arbeidsorganisaties in hoge mate samenvallen (politie, zorg, onderwijs) is een werkgeversvertegenwoordiging gemakkelijk samen te stellen. Als beroepen (secretariële functies, commerciële functies) echter in veel verschillende bedrijven of sectoren voorkomen, zal het niet meevallen een vertegenwoordigende werkgeversdelegatie samen te stellen.

3. Tot slot is er de vraag van de ‘mededinging’. Bij de beroepsgebonden cao kunnen loonafspraken ook tariefafspraken worden. De mededingingswetgeving moet hierop worden aangepast.

Ton de Korte
CAOP

Bron: Arbeidsverhoudingen 2020, NCSI (2012)

Onderzoekspartners van KIZO

Vertegenwoordigende partners

ZZP Servicedesk

MKB Servicedesk

European Forum of Independent Professionals

FNV Zelfstandigen