ZZP index – welzijn en tevredenheid van zzp’ers

Wat is de ZZP index

De zzp index betreft een onderzoek naar de welzijn en werktevredenheid van zelfstandige professionals. Dit wetenschappelijke onderzoek is in 2009 ontworpen door prof. dr. Tui McKeown van de Monash Universiteit in Australië (iPro Index) en is in 2013 beschikbaar gesteld aan KIZO. Meer weten over de Australische index? Klik hier.

De ZZP index omvat een vijftal categorieën (zie figuur: vergelijking zzp’ers Nederland-Australië) die de algehele houding vastleggen tegenover het werken als  zelfstandig professional. Aan het Nederlandse onderzoek hebben 320 zzp’ers meegedaan, waaronder 55% handwerkers (vak- en ambachtswerkers) en 45% kenniswerkers.

De zzp index van 2013 scoort een 6,9 uit 10.

zzp index
Motivatie

De belangrijkste redenen om voor het zelfstandig ondernemerschap te kiezen zijn vrijheid (75%), flexibele tijdsindeling (64%) en variatie in het werk (60%). De kenniswerker vindt flexibiliteit minder belangrijk dan de vakmensen en scoren juist hoger op de motivatie ‘variatie in het werk’.

Tevredenheid

Zowel de kenniswerkers als vakmensen zijn tevreden met hun zelfstandig ondernemerschap en de huidige werkzaamheden als zzp’er (94%). De vakmensen (39% is altijd enthousiast) zijn iets enthousiaster over hun werk dan de kenniswerkers (26% is altijd enthousiast), maar in zijn geheel genomen zijn beide groepen gelukkig en gaan zonder tegenzin aan het werk. 11% van de vakmensen denkt er wel eens over na om te stoppen tegenover 14% van de kenniswerkers. Niet omdat ze ongelukkig zijn met het werk dat ze doen, maar het in deze tijd moeilijk is om voldoende opdrachten en inkomen te genereren.

55% van de kenniswerkers heeft minder opdrachten dankzij de financiële crisis. Voor vakmensen ligt dit percentage op 47%.

De score op tevredenheid is zowel voor de vakmensen als kenniswerkers een 6,9 uit 10.

Welzijn

Beide groepen zijn trots op wat ze doen (81%). Vakmensen zeggen vaker dan de kenniswerkers geïnspireerd te raken door hun werk en hier helemaal in op te gaan. Voor de kenniswerker sluit de eerdere werkervaring beter aan op de toekomstige professie (88%) dan voor de vakmensen (65%). Daarbij vindt bijna 90% van de vakmensen dat zij grotendeels of volledig voldoen aan de eisen die het werk aan ze stelt. Dit percentage ligt voor de kenniswerkers een paar procentpunten hoger. Deze groep behaalt ook vaker de gestelde doelstellingen in het werk (73% kenniswerkers tegenover 67% vakmensen).

De score op welzijn is zowel voor de vakmensen als kenniswerkers een 8,3 uit 10.

Betrokkenheid

Hoewel de zzp’er geprezen wordt om zijn hoge verantwoordelijkheidsgevoel en motivatie, is de betrokkenheid van zzp’ers bij de organisatie gering te noemen. 46% van de kenniswerkers en vakmensen zegt enige mate van betrokkenheid te voelen bij de huidige opdrachtgevers of klanten. Onder de kenniswerkers geeft 15,5% aan  graag de rest van zijn carrière voor de huidige opdrachtgever te willen werken. Een mogelijke reden om huidige opdrachtgevers te blijven vasthouden, kan zijn dat kenniswerkers moeite hebben om nieuwe gelijkwaardige opdrachtgevers te vinden (20% vindt dit gemakkelijk). Analyse wijst uit dat er een significant verschil is tussen mannelijke en vrouwelijke zzp’ers, waarbij vrouwen (50%) vaker dan mannen (32%) aangeven een langdurige relatie te willen met hun opdrachtgever. Een verband  tussen een ‘negatieve’ motivatie om zzp’er te worden en een lange termijn relatie met de opdrachtgever werd niet gevonden. Voor de vakmensen is het percentage om bestaande klanten te willen behouden vele malen hoger (61%). Verder komt naar voren dat vakmensen weinig moeite hebben om bestaande klanten vast te houden, maar het wel lastig vinden om nieuwe klanten binnen te halen (41%) .

De score op betrokkenheid is voor de kenniswerker een 5,7 uit 10 en voor de vakmensen een 6,5 uit 10.

Ondersteuning

Naast de betrokkenheid bij de organisatie is ook gekeken naar de steun die de zzp’er ervaart vanuit de opdrachtgever. 72% van de ondervraagde zzp’ers heeft het gevoel dat er naar zijn of haar mening wordt geluisterd. Aan de andere kant zegt 40% weinig openlijke waardering van de opdrachtgever te ontvangen voor het resultaat en wordt er in geringe mate hulp aangeboden als de zzp’er problemen ondervindt (36%). Ook worden beloftes niet altijd nagekomen door de opdrachtgever (44%).

De score op ondersteuning is zowel voor de kenniswerkers en vakmensen een 6,7 uit 10.

Trends

78% van de kenniswerkers ziet z’n relatie met de opdrachtgever als ‘werken in een team om betere resultaten te behalen’. 14% ervaart een hiërarchische relatie.

De invloed van de crisis ligt voor beide groepen op het bijstellen van winstverwachtingen (44%). Ook ervaren ze meer concdieren zzp indexurrentie (31%) en hebben ze minder opdrachten (43%). Het grote verschil zit in een verlaging van de tarieven (17% vakmensen, 41% kenniswerker).

Voor beide groepen geldt dat ze liever niets anders doen dan zzp’er zijn (69%). 23% van heeft geen idee en bekijkt het keer op keer.

De score op trends is zowel voor de kenniswerkers en vakmensen een 6,4 uit 10.

 

Onderzoekspartners van KIZO

Vertegenwoordigende partners

ZZP Servicedesk

MKB Servicedesk

European Forum of Independent Professionals

FNV Zelfstandigen