De ZZP vloot

De ZZP vloot is een idee voor een open samenwerkingsverband van bedrijven, kennisinstellingen en overheidsinstellingen, dat wordt aangejaagd door KIZO. Met elkaar willen zij initiatieven ontplooien om de positie en financiële zelfredzaamheid van zzp’ers te versterken en eraan bij te dragen dat zij een duurzame economische bijdrage leveren aan de regionale economie.

De ZZP vloot wil een beweging zijn en kent geen geïnstitutionaliseerde vorm. Zij wil transformeren van een regiegroep op goede ideeën tot (creatieve) projecten die leiden tot producten en diensten welke een beweging van zzp’ers faciliteert. Deze beweging is gericht op het behouden en versterken van de economische en maat- schappelijke waarde van hun kennis en vaardigheden.

Achtergrond

Het aantal zzp’ers is de afgelopen jaren sterk gegroeid en zal, naar verwachting, de komende jaren blijven groeien vanuit de vergaande trends van flexibilisering en modernisering van de arbeidsmarkt. Onder de zzp’ers kunnen verschillende soorten worden onderscheiden:

  • Werknemers die vrijwillig hun baan opzeggen, en vervolgens als zelfstandige iets heel anders gaan doen of juist vergelijkbare werkzaamheden uitvoeren.
  • Werknemers die worden ontslagen en vervolgens door hun oude werkgever als zzp’er worden ingehuurd. Dit komt met name voor in de bouw- en mediasector.
  • Werknemers die worden ontslagen en vervolgens geen baan kunnen vinden. Zij gaan dan ‘maar’ aan de slag als zzp’er.
  • Hybride ondernemers die naast hun baan in loondienst een eigen bedrijf runnen.

Hét kenmerk van de zzp’er is dat hij, net als een zelfstandig ondernemer, werkt voor eigen rekening en risico. Dit heeft financiële consequenties (zelf verzekeren voor arbeidsongeschiktheid, geen verzekering als er geen werk is, geen automatische pensioenopbouw), maar ook consequenties voor het van waarde blijven op de ‘arbeidsmarkt’. De zzp’er draagt er zelf zorg voor dat hij zich blijft ontwikkelen en scholen en dat hij actief is in het opbouwen en behouden van een netwerk, al- les gericht op het, letterlijk, van meerwaarde zijn en blijven voor opdrachtgevers. De kenmerken van het werken voor eigen rekening en risico zijn er altijd, in goede en in slechte tijden. Wel is het zo dat de consequenties van de het ondernemerschap en zzp-schap in slechte tijden kunnen leiden tot precaire situaties, niet alleen voor de persoon zelf; ook voor partijen die (financiële) diensten aan hem verlenen en voor overheidsinstellingen.

De dagelijkse praktijk laat zien dat het regelen van administratieve en financiële zaken dusdanig veel tijd in beslag neemt dat de zzp’er niet of nauwelijks meer tijd heeft aandacht te besteden aan wat hij zou moeten doen: het creëren van economische (en maatschappelijke) (meer)waarde voor opdrachtgevers. Het is deze situatie die aanleiding is geweest om de ZZP vloot in het leven te roepen.

Mede door de huidige economische situatie zien we dat gemeentelijke instituties en uitvoerders zwaar worden belast met een steeds stijgend aantal aanvragen om hulp. Studies laten zien dat er op dit moment bij de Dienst Werk en Inkomen Amsterdam ongeveer 4.000 verzoeken per jaar binnen komen. In ongeveer 25% van de gevallen is de situatie zodanig urgent dat een gesprek volgt. Ook de Belastingdienst, woningcorporaties en organisaties die werken aan schuldsanering worden met geconfronteerd met zzp’ers die zich in financiële penibele situaties bevinden. Deze partijen worden ook geconfronteerd met wet- en regelgeving die grenzen stelt aan het bieden van passende financiële oplossingen. Zo geldt voor het toekennen van een eventuele ondersteunende uitkering door de Dienst Werk en Inkomen dat aanwezig eigen vermogen eerst ‘opgegeten’ moet worden. Zit dit vermogen in de overwaarde van een huis, dan betekent dit dat eerst het huis moet worden verkocht voordat een uitkering kan worden verstrekt.

De financiële malaise waar een zzp’er in terecht kan komen is onder meer het gevolg van een teruglopende en/of veranderende vraag naar de diensten en producten die hij levert: minder vraag betekent minder omzet. De veranderende vraag betekent dat de zzp’er alert moet zijn t.a.v. zijn aanbod: waar is behoefte aan in de markt? Hoe zorgt de zzp’er dat zijn aanbod hierop aansluit? Hoe zorgt de zzp’er ervoor dat hij noodzakelijke kennis en vaardigheden blijft ontwikkelen?

Samenvattend kan worden gesteld dat de zzp’er die het (even) tegenzit zich geconfronteerd ziet met het regelen van allerhande administratieve en financiële zaken. Tegelijkertijd is tijd en energie nodig om zich te richten op een aanbod van diensten en/of producten dat waarde heeft, te netwerken en acquisitie te plegen.

De ZZP vloot

De ZZP vloot stelt zich tot doel de financiële zelfredzaamheid van zzp’ers te versterken en eraan bij te dragen dat zzp’ers een duurzame bijdrage kunnen leveren aan de regionale economie. Deze ambitie wil de ZZP vloot realiseren met bedrijven, kennisinstellingen en overheidsinstellingen. De focus in de komende periode is niet zozeer gericht op het organiseren en in- richten van ‘de organisatie’ van de ZZP vloot. De aandacht gaat uit naar het opzetten van projecten die inhoudelijk bijdragen aan het ontstaan van de beweging.

Op basis van gesprekken met bedrijven, kennisinstellingen en overheidsorganisaties zijn vier kerndomeinen benoemd waar de eerste initiatieven worden ontplooid. Deze vier kerndomeinen zijn:

  • Werk naar werk voor zzp’ers
  • Het (maatschappelijk ) actief blijven en toevoegen
  • Als het even tegenzit, welke preventieve maatregelen zijn mogelijk
  • Hoe kunnen de zzp’ers zelf een bijdrage leveren in goede en slechte tijden

De eerste initiatieven: de vloot te water

Uitgangspunt van alle projecten is te komen tot een sterke idee ontwikkeling en uiteindelijk prototypes, welke gebruikt kunnen worden in andere sectoren en mogelijk andere gemeenten, met hun eigen parameters. Ieder project heeft zijn ei- gen voorbeeldfunctie en maken deel uit van de beweging. Of het nu gaat om een deel van de Amsterdamse ZZP Vloot die zich bezighoudt met omscholing , of juist met kennisdeling, de inzet is voorbeelden creëren en teruggeven aan de markt, waarbij het contact met de Amsterdamse zzp’er in de Vloot gedurende de projecten groter wordt en daarmee participatie en gedragenheid op de ideeën ontstaat.

Kerndomein: Werk naar werk voor zzp’ers

Project: Van F-business naar E-business?
De financiële sector kent een krimp welke nog niet tot een einde is gekomen. Er zullen nog mensen worden ontslagen. We zien in de financiële sector ook een ontwikkeling waar verder en diepgaand geautomatiseerd wordt. Er zal behoefte blijven mensen die zowel financiële als ICT kennis en vaardigheden in huis hebben. Samen met organisaties willen we een traject inkleuren waarbij 100 Amsterdamse ZZP financials omgeschoold worden tot top ICT’ers.

Doel: ervaring opdoen met omscholing daar waar een directe relatie gezien wordt tussen vakgebieden. De financiële sector zal verder en diepgaand automatiseren in de komende decennia

Kerndomein: Het maatschappelijk actief blijven en toevoegen

Project: Contributing Partners
In samenwerking met vrijwilligersorganisaties komen tot een inventarisatie van mogelijkheden om samen te werken met zzp’ers in het kader van omscholing en het leveren van een maatschappelijke bijdrage, tijdens een korte periode (overbrugging) en een langere periode als werk niet meer bereikbaar is. Aangetoond is van recent KIZO onderzoek naar sociaal ondernemerschap (okt. 2013) dat 84% van de zzp’ers graag betaald maatschappelijk actief willen zijn. Een groep van 41% wil dit doen tegen een tarief van onder de 250 euro per dag.

Doel: de uitgesproken ambitie invullen om naast het verdienen van reguliere inkomsten, ook via een maatschappelijk taak bij te dragen aan de samenleving en economische meerwaarde te creëren op grond waarvan directe hulp en coulance gerechtvaardigd is. Zonder eigen initiatief en actief bijdragen, geen ondersteuning. De wet van Raiffeisen.

Kerndomein: Als het even tegenzit, welke preventieve maatregelen zijn mogelijk

Project: Now I know what hit me!
KIZO heeft met de Dienst Werk en Inkomen (DWI) van de gemeente Amsterdam onderzoek gedaan onder zzp’ers die in de financiële problemen zijn gekomen en hoe zij deze overwonnen hebben. Doel van dit onderzoek is na te gaan of eerder signalen over de (slechte) situatie hadden kunnen / moeten worden opgepikt en of en zo ja hoe de zzp’er eerder aan de bel had kunnen trekken. Het onderzoek wordt uitgevoerd aan de hand van interviews met zzp’ers die zich bij DWI hebben gemeld, met wethouders en wetenschappers.

Doel: Conceptualisatie om de handelingsbekwaamheid bij de doelgroep te versterken.

Project: De anti-faillisementsverzekering
Met onder andere een schuldsaneerder, rechtsbijstandverzekeraar, service provider en zzp’ers een dienst verzinnen die de kaders neerzet voor een product of dienst die ingezet kan worden bij de situatie als het even tegenzit.

Doel: het creëren van zekerheden en betaalde steun mogelijk maken zonder dat zzp’ers een beroep hoeven te doen op een uitkeringsinstantie.

Kerndomein: International freelance workforce

Project: International future workers group
Een groep organiseren van internationale kennis –en kunde migranten die Amsterdam die met hun internationale vaardigheden de kenniseconomie in Amsterdam verder aanjaagt. Talentvolle migranten kunnen de nieuwsgierigen naar hun talenten ontmoeten en mogelijk kunnen hier ook internationale uitwisselingsprojecten gestart worden op basis van culturele kwaliteiten. Daarnaast zorgt de groep voor een opvang voor internationale zzp’ers

Doel: het verzorgen van een warm bad voor talentvolle migranten vergelijkbaar met de opvang van expats met daarnaast een duidelijk ondernemend tintje.

Wie zitten er achter dit initiatief?

Initiatiefnemers voor de Amsterdamse ZZP Vloot zijn de Nyenrode Business Universiteit en het Kennisinstituut Zelfstandig Ondernemerschap. Aanleiding voor het initiatief was de constatering dat de arbeidsmarkt flexibiliseert en het aantal zzp’ers blijft groeien. Tegelijkertijd wordt zichtbaar dat zzp’ers hun eigen problematiek kennen maar dat wet wet- en regelgeving (nog) niet voldoende aansluit bij de nieuwe realiteit op de arbeidsmarkt.

Het initiatief voor de ZZP vloot is ondersteund door de Kamer van Koophandel Amsterdam (KvK) en de Amsterdam Economic Board (Board). De relevantie om naar de groep zzp’ers te kijken en centraal te stellen komt voort uit het gegeven dat er in de Amsterdamse regio 47.000 zzp’ers werkzaam zijn. Een groot deel daarvan is werkzaam in clusters waar de Board zich op richt: de Financiële en Zakelijke Dienstverlening en de Creatieve Industrie. Met de ondersteuning van het initiatief laten de Board en KvK zien dat zij het belang van zzp’ers voor de regionale economie en haar innovatiekracht herkennen en erkennen. Samen met de initiatiefnemers willen zij actief een bijdrage leveren om vraagstukken onder zzp’ers in beeld te brengen in een proces waarbij zzp’ers, bestaande instituties en autoriteiten samenwerken om te komen tot innovatieve projecten die bijdragen aan versterking van deze groep werkenden. kennisuitwisseling en internationaal werken.

Gemeenten die geïnteresseerd zijn in een vergelijkbare aanpak en overwegen om voor hun zzp’ers van betekenis kunnen, kunnen hierover contact opnemen met KIZO.

Onderzoekspartners van KIZO

Vertegenwoordigende partners

ZZP Servicedesk

MKB Servicedesk

European Forum of Independent Professionals

FNV Zelfstandigen